Doskwiera Ci chroniczne zmęczenie, rozdrażnienie i nasilający się stres? Za takimi dolegliwościami może stać niedobór jednego z najważniejszych minerałów – magnezu. Ten pierwiastek pełni setki funkcji w ludzkim organizmie: od wspierania układu nerwowego po regulację pracy serca. Dowiedz się, dlaczego magnez jest tak istotny, jakie są objawy niedoboru magnezu i jak możesz zadbać o jego prawidłowy poziom.

Czym jest magnez?

Magnez (Mg²⁺) jest jednym z minerałów niezbędnych do rozwoju i prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Jako najważniejszy kation wewnątrzkomórkowy, obok potasu, jest kofaktorem dla około 600 enzymów. Oznacza to, że jest niezbędnym składnikiem niebiałkowym, który wiąże się z enzymami, umożliwiając im prawidłowe funkcjonowanie i katalizowanie specyficznych reakcji biochemicznych w organizmie^1,2.

Magnez – właściwości

Magnez uczestniczy w wielu procesach fizjologicznych, takich jak¹:

• biosynteza białek,

• przewodnictwo nerwowe,

• kurczliwość mięśni,

• termoregulacja,

• gospodarka mineralna ogólnoustrojowa i kostna,

• regulacja ciśnienia tętniczego krwi.

Ten pierwiastek wpływa również na homeostazę innych minerałów, takich jak sód, potas i wapń, oraz uczestniczy bezpośrednio w metabolizmie adenozynotrójfosforanu (ATP) i glukozy^1,2.

Około 60% magnezu w ciele dorosłego człowieka skumulowane jest w układzie kostnym, 39% w tkance mięśniowej i miękkich, a jedynie około 1% znajduje się w płynach pozakomórkowych. Nawet niewielkie zmiany w dostępności Mg²⁺ mogą prowadzić do zaburzeń wszystkich tych procesów¹.

Niedobór magnezu – objawy

Jeśli niedobór magnezu jest nieznaczny, możesz w ogóle tego nie zauważyć. Objawy są wówczas łagodne, niespecyficzne lub nie występują. Jeśli jednak deficyt tego pierwiastka rośnie, możesz zacząć odczuwać różnorodne symptomy, które dotyczą wielu układów w organizmie. Możesz doświadczać^1,3:

• uczucia osłabienia, spadku energii i szybszego męczenia się,

• zaburzeń koncentracji;

• zwiększoną podatność na stres i infekcje;

• drżenia i mrowienia rąk, powiek i warg;

• nadpobudliwości psychoruchowej;

• niepokoju, a nawet zaburzeń rytmu serca.

Gdy zauważysz u siebie symptomy, które mogą sugerować niedobór magnezu – nie wahaj się skonsultować ich z lekarzem POZ. Na podstawie wywiadu i badań (np. oznaczenia poziomu magnezu w surowicy krwi) specjalista będzie w stanie zaplanować odpowiednie postępowanie i ewentualnie zarekomendować preparat zawierający magnez – lek lub suplement diety.

Wpływ braku magnezu na różne układy w organizmie

Niedobór magnezu może mieć poważne konsekwencje dla Twojego organizmu, wpływając na funkcjonowanie wielu narządów i układów. Skutki możesz odczuwać na co dzień jako m.in. przewlekłe zmęczenie, rozdrażnienie czy kłopoty z koncentracją.

Magnez a układ sercowo-naczyniowy

Konsekwencje niedoboru magnezu są szczególnie dotkliwe dla układu sercowo-naczyniowego. Zbyt niski poziom tego pierwiastka zwiększa ryzyko rozwoju nadciśnienia, zaburzeń rytmu serca, a nawet choroby niedokrwiennej serca. Badania pokazują, że osoby z wyższym stężeniem magnezu we krwi rzadziej zapadają na schorzenia sercowo-naczyniowe, a odpowiednia podaż magnezu w diecie może zmniejszyć ryzyko udaru i niewydolności serca^1,3.

Oddziaływanie na układ nerwowy

W odniesieniu do układu nerwowego magnez wykazuje właściwości neuroprotekcyjne, a jego niedobór jest związany z wieloma schorzeniami neurologicznymi i psychicznymi. Magnez łagodzi skutki napięcia nerwowego i niepokoju, ograniczając uwalnianie hormonów stresu. Niestety, przewlekły stres pogłębia deficyt magnezu – sprawia, że organizm staje się na niego bardziej podatny. To, z kolei, tworzy błędne koło¹.

Skurcze mięśni – magnez i jego znaczenie

Magnez uczestniczy w regulacji skurczów mięśni i przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, działając antagonistycznie wobec wapnia i uczestnicząc w metabolizmie ATP. Jego niedobór może prowadzić do objawów takich jak drżenia, skurcze mięśni, tężyczka czy drgawki¹.

Niedobór magnezu – przyczyny

Niedobór magnezu najczęściej wynika z niewłaściwej diety – ubogiej w ten pierwiastek lub bogatej w produkty utrudniające jego wchłanianie, jak alkohol, kawa czy herbata. Problem może nasilać się przy stosowaniu leków, np. moczopędnych, inhibitorów pompy protonowej czy niektórych antybiotyków. Do zaburzeń wchłaniania magnezu dochodzi też w chorobach jelit (np. celiakii, zespole złego wchłaniania) oraz przy przewlekłym stresie, cukrzycy, alkoholizmie i niektórych schorzeniach hormonalnych³. Pamiętaj, że nawet prawidłowy poziom magnezu we krwi może maskować niedobór, ponieważ krąży w niej zaledwie odsetek całkowitego magnezu¹.

Jak zadbać o odpowiedni poziom magnezu?

Aby utrzymać właściwy poziom magnezu w organizmie, przede wszystkim zadbaj o dietę. Najlepszymi źródłami magnezu są zielone warzywa liściaste, nasiona roślin strączkowych, orzechy, pełnoziarniste produkty zbożowe, a także kakao, gorzka czekolada oraz woda mineralna².

Przyswajalność magnezu z pokarmu wynosi ok. 30%. Przy niskiej podaży może wzrosnąć do 70–80%¹. W przypadku stwierdzonego niedoboru lekarz może zalecić uzupełnianie go preparatem zawierającym magnez – lek bez recepty w postaci tabletek.

Jaki magnez bez recepty wybrać?

Na rynku dostępne są różne formy magnezu. Najlepiej przyswajalne są formy organiczne, takie jak cytrynian, mleczan czy asparaginian magnezu, które swoją budową przypominają związki obecne w żywności².

Pamiętaj, że jeśli rozważasz stosowanie preparatów zawierających magnez (lek bez recepty), najpierw skonsultuj się z lekarzem. Specjalista dobierze odpowiednią dawkę i formę magnezu, uwzględniając indywidualne potrzeby organizmu.

Źródła:

1. Jędrzejek, M., Mastalerz-Migas, A., Bieńkowski, P., Cichy, W., Matusiewicz, H., Szymański, F. M., & Woroń, J. (2021). Stosowanie preparatów magnezu w praktyce lekarza rodzinnego. Lekarz POZ, 7(2).

2. Wnęk D., Magnez: rola, objawy niedoboru oraz bogate źródła pokarmowe, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73839,magnez-rola-objawy-niedoboru-oraz-bogate-zrodla-pokarmowe [Dostęp online: 08.07.2025]

3. Szymczyk, H., Magnez–pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu Magnesium–essential trace element for the proper functioning of the body, Farmacja Współczesna, 2016; 9: 217-223.

   Artykuł sponsorowany